De feestdagen worden vaak gezien als een warme, gezellige periode.
Samen zijn. Lichtjes. Eten. Gelach.
Maar niet iedereen beleeft deze dagen op dezelfde manier.
Voor veel gevoelige jongeren – en ook volwassenen – kan deze periode best intens zijn.
En dat mag benoemd worden.
Veel prikkels, overal
Tijdens de feestdagen komt er heel wat extra binnen.
Visueel:
lichtjes overal, decoratie, volle straten, etalages die om aandacht vragen.
Auditief:
muziek in winkels, geroezemoes, drukke gesprekken aan tafel, meerdere stemmen tegelijk.
Sociaal:
volle feesttafels, familiebezoeken, verwachtingen om “gezellig” te zijn, aanwezig te blijven, mee te doen.
Voor sommige mensen voelt dit verbindend en fijn.
Voor anderen voelt het overweldigend.
Wanneer prikkels te veel worden
Gevoelige jongeren nemen prikkels vaak intenser waar.
Hun zenuwstelsel staat sneller “aan”.
Er is minder filter.
Wat voor de buitenwereld gezellig lijkt,
kan vanbinnen aanvoelen als te veel.
Dat kan zich tonen als:
- sneller moe zijn
- zich terugtrekken
- prikkelbaar worden
- nood aan stilte of afzondering
Niet uit onwil.
Niet omdat ze niet dankbaar zijn.
Maar omdat hun systeem rust nodig heeft.
Niet iedereen vindt dit aangenaam – en dat mag
Het is belangrijk om te beseffen:
niet iedereen vindt drukte, licht en sociale verplichtingen aangenaam.
Rust zoeken betekent niet dat je de feestdagen afwijst.
Het betekent dat je luistert naar wat je nodig hebt.
Voor de ene is dat een volle tafel.
Voor de andere een wandeling.
Of even alleen zijn.
Of vroeger vertrekken.
Dat zijn geen verkeerde keuzes.
Dat zijn zorgende keuzes.
Wanneer “veel vrienden hebben” niet hetzelfde is als zin hebben
Vorige week had ik nog een intake met een ouder.
Die vertelde dat de zoon veel vrienden heeft.
In november alleen al werd hij uitgenodigd op zes feestjes.
En toch had hij geen zin om te gaan.
Zijn mama vond dat vreemd.
Ik niet.
Wat er vooraf allemaal meespeelt
Voor gevoelige jongeren stopt een uitnodiging niet bij:
“Ga je mee?”
Hun hoofd begint meteen te werken.
Wie gaat daar aanwezig zijn?
Waar is het toilet?
Kan ik even weg als het te veel wordt?
Wie helpt mij als het nodig is?
Hoe druk zal het zijn?
Is er veel lawaai?
Is er een plek waar ik even kan zitten?
Dat zijn geen overdreven vragen.
Dat zijn pogingen om veiligheid te creëren.
Niet geen zin, maar te veel
Van buitenaf lijkt het soms alsof een jongere “geen zin heeft”.
Of kansen laat liggen.
Of ondankbaar is.
Maar vanbinnen is het vaak anders.
Dan voelt het gewoon als te veel.
Te veel prikkels.
Te veel onzekerheid.
Te veel dingen die niet voorspelbaar zijn.
En thuis blijven is dan geen afwijzing van vriendschap,
maar een manier om zichzelf te beschermen.
Wat helpt, is begrip en afstemming
Het helpt wanneer we niet meteen proberen te overtuigen.
Niet duwen.
Niet vergelijken met anderen.
Maar wanneer we nieuwsgierig worden.
En samen kijken:
Wat maakt dit zo lastig?
Wat zou helpen om het haalbaar te maken?
Wat heb jij nodig om je veilig te voelen?
Soms betekent dat wél gaan.
Soms niet gaan.
En soms zoeken naar een middenweg.
Ook dat is zorg dragen.
Tot slot
Feestdagen hoeven niet op één manier beleefd te worden.
Er is geen juiste vorm.
Wat telt, is dat er ruimte is voor verschillen.
Voor zachtheid.
Voor vertraging.
Ook dát hoort bij deze periode.
En als je voelt dat jij of je jongere hierin vastloopt,
weet dan dat je niet alleen bent.
Ik denk graag met jullie mee.
〰️ Stéphanie 〰️
jongerencoach voor gevoelige jongeren
